Historia І Bibliografia Główna І TG "Sokół" II І ZTG "Sokół" w Polsce І Zloty sokole І Jan Paweł II І Pismo "Sokół Pomorski" І Hymn sokoli І Kontakt

Historia Sokolstwa Polskiego:

Przywódcy i Prezesi Sokoli generałowie Sokoli Polscy w konspiracji niepodległościowej 1939 - 1988

TG "Sokół" w Bydgoszczy 1886 - 2009 - struktura organizacyjna Naukowe poszukiwania informacji o Sokolstwie Polskim

Towarzystwo Gimnastyczne “Sokół” zostało założone 7 lutego 1867 r. przez polskich patriotów we Lwowie. Powstało na wzór “Sokoła” czeskiego, założonego przez Mirosława Tyrsza w 1862 r. “Sokół” lwowski rozpoczął swą pracę pielęgnując tradycję narodową, rozwijać ćwiczenia gimnastyczne i szermiercze. Pierwszymi działaczami “Sokoła” byli m.in. Klemens Żukotyński, Ludwik Goltental, Jan Żaplachta-Zapałowicz, Józef Milleret, Jan Dobrzański, Antoni Durski, Żegota Krówczyński i wielu innych. Sokolstwo polskie prężnie się rozwinęło zgodnie z hasłem “w zdrowym ciele zdrowy duch”. Powstały następnie nowe gniazda i związki sokole na ziemiach polskich pod zaborami. Powstały dobrze zorganizowane związki sokolstwa polskiego w Niemczech, USA, Francji oraz w różnych skupiskach polskich na świecie. Rozwijano wszędzie ideę sokolą. Także zasługą sokolstwa jest niepodważalny fakt, że “Sokół” zapoczątkował zorganizowany polski ruch sportowy i harcerski. Sokolstwo aktywnie i czynnie włączyło się do walki o niepodległość Polski w latach 1914-1922.

    W 1919 r. powstał Związek Towarzystw Gimnastycznych “Sokół” w Polsce, którego prezesami do 1939 r. byli: mec. Bernard Chrzanowski 1919-1923, hrabia Adam Zamoyski 1923-1936, płk. dypl. Franciszek Arciszewski 1936-1939. W latach międzywojennych Sokolstwo rozwinęło silnie swoje struktury, prowadząc pracę patriotyczno-wychowawczą oraz sportową, szczególnie rozwijając gimnastykę. W latach okupacji niemieckiej i sowieckiej sokolstwo stanęło do obrony Ojczyzny. Sokoli jako żołnierze walczyli w kampanii wrześniowej 1939 r., w szeregach żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, wśród żołnierzy polskiego państwa podziemnego, szczególnie w ZWZ-AK. Niezliczona liczba sokołów zginęła w obronie Ojczyzny, inni zostali zamordowani w kacetach i łagrach.

    W latach 1939-1988 sokolstwo polskie w kraju miało zakaz legalnej działalności. Po wojnie komuniści i socjaliści rządzący Polską nie pozwalają na legalizację “Sokoła”. Toteż przez prawie 50 lat sokoli w Polsce działają w konspiracji. Na emigracji znaleźli się niektórzy działacze i przywódcy “Sokoła”. W Wielkiej Brytanii organizuje się sokolstwo na czele z prezesem Franciszkiem Arciszewskim. Powstają na emigracji związki i gniazda-sokole. Legalna i nieprzerwana praca i działalność sokola rozwija się w Polish Falcons w USA i Związku Towarzystw Gimnastycznych “Sokół” we Francji. Istnieją bliskie kontakty sokołów w kraju i na emigracji. W Anglii powstały nowe gniazda sokole, gdzie założono Związek Sokołów Polskich w Wielkiej Brytanii.

    Nadszedł listopad 1988 r. Komunistyczne rządy miały się ku końcowi. W dziejach Polski rozpoczął się nowy okres. Sokoli przystąpili w następstwie przemian demokratycznych w Polsce, do rejestracji gniazd sokolich w kraju, oraz swojego związku. Sokolstwo przetrwało w kraju, w latach 1939-1988, chociaż nie posiadało zarejestrowanego swojego Towarzystwa.

    Zaczęły ożywiać swoją działalność legalną gniazda sokole. Jako pierwsze w 1989 r. rejestrują się gniazda sokole: 10 stycznia 1989 r. TG “Sokół” Warszawa-Macierz. 28 lutego 1989 r. TG “Sokół” Inowrocław. 14 marca 1989 r. TG “Sokół” Gniewkowo. 22 czerwca 1989 r. TG “Sokół” Bydgoszcz-Macierz. 6 listopada 1989 r. TG “Sokół” Poznań. Są to wszystkie gniazda związkowe powstałe 1989 r.

    Sokoli zadecydowali ujawnienie i zarejestrowanie działalności Związku. Wybrano tymczasowy komitet założycielski. 21 lutego 1990 r. w Warszawie odbył się Zjazd Założycielski Związku Towarzystw Gimnastycznych “Sokół” w Polsce. W zjeździe uczestniczyli przedstawiciele 5 gniazd związkowych. Rejestracja nastąpiła 1 marca 1990 r.Sokolstwo Polskie 3 Maja 1991 r. niezwykle uroczyście w swoich gniazdach obchodziło 200. Rocznicę Uchwalenia Konstytucji 3 Maja 1791 r. 11 maja 1991 r. odbyły się główne uroczystości związkowe 200. Rocznicy Konstytucji, które odbyły się na Zamku Królewskim w Warszawie.

    Gniazda sokole prowadzą pracę patriotyczno-sportową. W Poznaniu 9 października 1991 r. odbył się “Światowy Zjazd Związków Sokołów Polskich” z udziałem Sokolstwa z USA, Wielkiej Brytanii, Niemiec, Litwy i Polski. Na tym Zjeździe ZTG “Sokół” w Polsce został odznaczony “The Official Falcon Seal”. 9-10 listopada 1991 r. w 105. lecie “Sokoła” w Bydgoszczy zorganizowano w Fordonie “Zlot Kościuszkowski” – Zlot ZTG “Sokół” w Polsce.

    7-8 lutego 1992 r. odbyły się Główne Uroczystości 125. Lecia Sokolstwa Polskiego 1867-1992, które odbyły się na Zamku Królewskim w Warszawie. 16 kwietnia 1992 r. zarząd Związku podjął m.in. następujące uchwały “Zarząd ZTG “Sokół” w Polsce na swoim posiedzeniu w dniu 16 kwietnia 1992 r. w Warszawie stwierdza, że zgodnie z przyjętą zasadą od powstania Sokolstwa – Sokolstwo Polskie jest apolityczne i nie jest związane z żadną partią polityczną. ZTG “Sokół” w Polsce jest otwarty dla wszystkich gniazd sokolich.

    W latach 1989-2002 ZTG “Sokół” w Polsce nawiązywało do tradycji i ideologii sokolej, stosując hasła Sokolstwa Polskiego. Sokolstwo Polskie zorganizowane w ZTG “Sokół” w Polsce przyjmuje naukę Kościoła katolickiego, jest organizacją wychowawczą, ideową i sportowo-rekreacyjno-turystyczną. Jednak sokoli są świeckim Zakonem Rycerskim. Sokolstwo Polskie jest apolityczne.

    Gama uprawianych przez gniazda sokole różnorodnych dyscyplin sportowych jest wielka. Sokoli uprawiają następujące dyscypliny sportowe: gimnastykę sokolą, gimnastykę sportową i akrobatyczną, kolarstwo, hokej, rugby, karate, jeździectwo, łucznictwo strzelectwo, zapasy, marszobiegi, krótkofalarstwo i modelarstwo, sporty obronne, turystykę i krajoznawstwo, wspinaczkę linową i wysokogórską, łączność, ratownictwo medyczne, kajakarstwo, gry w piłkę nożną, koszykową, siatkową, tenis, tenis stołowy, pływanie, aerobik, fitness, łyżworolki, calanetic, ciężary. Sokoli na swoje niektóre imprezy zapraszają dzieci, młodzież i dorosłych niepełnosprawnych.

    Warto też zaznaczyć, że znacząca jest praca kulturalno-oświatowa. Sokoli organizowali biesiady kulturalne i poetyckie, majówki, Bale Sokoła, wieczornice patriotyczne. uroczyście obchodzono w 1998 r. Rok A. Mickiewicza. W 2001 r. obchodzono uroczyście jubileusze. Rok 2001 był Rokiem Sokoła Ignacego Jana Paderewskiego, Prymasa Stefana Wyszyńskiego, którego sokoli jako księdza w czasie II wojny ukrywali w Kozłówce. Obchodzono też 180. rocznicę urodzin Cypriana Kamila Norwida. Gniazda sokole prowadzą na skalę powszechną i masową zajęcia szkoleniowe dzieci i młodzieży na niwie sportowej, rekreacyjnej i krajoznawczej.

    ZTG “Sokół” Bydgoszcz-Fordon nawiązał w 1994 r. współpracę z Sokołem w Czechach, gdzie też w Pradze istnieje Federacja Światowa Sokolstwa. Czescy sokoli bardzo przychylnie są otwarci na współpracę z sokolstwem polskim.

    W latach 1997 r. nastąpiła wzmożona współpraca organizacyjno-sportowa pomiędzy ZTG “Sokół” w Polsce, a Czeskim Związkiem Sokolstwa (ČOS). Rozpoczęły się wspólne przygotowania do zlotów sokolich. ZTG “Sokół” w Polsce spełnił warunki i został w dniu 3 lipca 1998 r. przyjęty do Światowego Związku Sokolstwa, którego najwyższą władzą jest Rada. Związek Światowy liczy 300 tysięcy członków. Reprezentantami Sokolstwa Polskiego w tej Radzie od 1998 r. jest Andrzej Bogucki – prezes ZTG “Sokół” w Polsce i od 2000 r. Hanna Rogowska – sekretarz generalny.

    W dniach 2-4 czerwca 2000 r. w Bydgoszczy odbył się IX. Zlot Sokolstwa Polskiego – Bydgoszcz 2000. W zlocie ćwiczyło układy gimnastyczne 2000 sokoląt. Razem w zlocie uczestniczyło 2300 sokołów. Na Zlot do Bydgoszczy przybyły delegacje sokolstwa z USA, Czech, Słowacji, Litwy, Słowenii, Ukrainy, Austrii, Anglii, Szkocji. Komendantem IX. Zlotu był Andrzej Bogucki. 250-osobowa reprezentacja Sokołów z Bydgoszczy uczestniczyła w dn. 28.06.-04.07.2000 r. w XIII. Wszechsokolskim Zlocie w Pradze, gdzie razem gimnastykowało ok. 25.000 sokołów.

    W Polsce Związek Towarzystw Gimnastycznych “Sokół” w Polsce zrzesza ok. 10 tysięcy członków zorganizowanych w 86 gniazdach – TG “Sokół”. Związek Towarzystw Gimnastycznych “Sokół” w Polsce jest federacją Towarzystw Gimnastycznych “Sokół”, które są samodzielnymi gniazdami pod względem prawnym, mają swoją osobowość prawną, posiadają swoje statuty. Związek Towarzystw Gimnastycznych “Sokół” w Polsce posiada także swoją sądową osobowość prawną. Związek jest kontynuatorem działalności założonego w dn. 7 lutego 1867 roku we Lwowie Towarzystwa Gimnastycznego “Sokół”, a po uzyskaniu niepodległości przez Polskę Związku Towarzystw Gimnastycznych “Sokół” w Polsce.

    Ustroje totalitarne nie akceptowały sokolej organizacji demokratycznej. W 1989 roku dzięki demokratycznym przemianom społecznym w Polsce Sokolstwo Polskie ożywiło swoją działalność. Przez ostatnie 12 lat szukano nowych dróg w “Sokole”. Dokonano krytycznej oceny naszej dotychczasowej działalności. Wypracowano nowe formy działania. Związek Towarzystw Gimnastycznych “Sokół” w Polsce postawił na wychowanie i rozwój sportu powszechnego wśród dzieci i młodzieży. Szczególnie dotyczy to uprawiania masowej i zdrowotnej gimnastyki. Przede wszystkim mamy na celu nauczenie nawyku gimnastykowania wśród całego społeczeństwa polskiego. Zaczynamy od młodzieży, ponieważ 75% członków “Sokoła” w Polsce to młodzież. Program sokolstwa obejmuje organizację masowych zlotów sokolich, okręgowych, dzielnicowych oraz powszechnych. Dlatego My Sokoli Polscy uważamy, że wychowanie jest skuteczniejsze tam, gdzie istnieje przedłużone oddziaływanie wychowawcze. Trudno “naprawić” człowieka, jeśli on sam tego nie chce. “Sokół” daje propozycję młodym ludziom. W naszej organizacji mają oni szansę rozwoju swojej osobowości, samorządności i demokracji. Sokolstwo Polskie nawiązuje ściśle do swoich korzeni i swego dorobku. “Sokół” dzisiaj jest organizacją otwartą na jednoczenie się ludzi. Popieramy idee dla zjednoczenia Europy.

    Ta najstarsza polska organizacja sportowa jest dzisiaj nowoczesną młodzieżową organizacją. Jako jedna z nielicznych organizacji sportowych swoją pracę opiera całkowicie na honorowej działalności członków. Związek nie posiada ani jednego etatu administracyjnego.

Początek strony